سلطان محمد ميرزا قاجار
30
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
وضع آب و كشاورزى اين شهر بسيار كمآب است . بيشتر زراعت اين ولايت ديم است و آبش [ از ] قنات . رودى دارد كه در فصل بهار جارى است . اطراف شهر باغستان زياد دارد ، همه ديم . انگور و پستهاش بسيار است و خوب . هندوانه [ اش ] ديم [ است ] . نخود و عدس اين ولايت در ايران مشهور است . بلوكاتآباد خوب دارد . قلعهء حسن صباح كه از قلاع مشهور عالم است در بلوك الموت اين ولايت واقع است . حكايت از حكايات عجيب كه اكثر اهل اين ولايت ديدهاند و خلاف ندارد ، اين است [ كه ] در اين ولايت بلوكى است موسوم به رودبار . « 4 » هوايش مايل به گرمى [ است ] . برنجش خوب مىشود . رودخانه [ اى ] دارد كه ماهى آزاد [ 7 آ ] از او گرفته مىشود . كبكش بسيار [ و ] شكار پلنگ ، ببر ، بز كوهى ، خرس و خوك در اين بلوك بسيار است . زرآباد دهى است موسوم به زرآباد . « 5 » در اين ده مدفن امامزادهاى است [ و ] در پهلوى بقعهء امامزاده ، چنارى است قوى و قديم [ كه ] همه ساله در شب و روز عاشورا از شام تا بعدازظهر ، يك شاخه از آن چنار صدايى مىكند و خونى از او جارى مىشود [ و ] آن شاخه خشك شود . همه ساله از اطراف مردم بسيار در اين روز به جهت تماشا در اين ده جمع مىشوند و اين امر عجيب را مشاهده نمايند . معادن در كوهستان اين ولايت معدن نمك و مرمر و زغال سنگ و فولاد و مس و زاج سياه موجود و در كار است .
--> ( 4 ) . مقصود بلوك الموت و رودبار مىباشد . ( 5 ) . ده جزء دهستان رودبار بخش معلم كلايه شهرستان قزوين . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ، ص 103 ) .